Highlight

• การออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็ง
• ประโยชน์ของการออกกำลังกาย สำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็ง
• ข้อแนะนำเบื้องต้นเเละข้อควรระวังในการออกกำลังกาย สำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็ง

การออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งนั้นมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อคงความสามารถในการเคลื่อนไหวของร่างกายให้ใกล้เคียงกับภาวะปกติ เพราะการใช้เวลาพักผ่อนหรือนั่งนานเกินไปอาจส่งผลให้การทำงาน ของร่างกายลดลง กล้ามเนื้ออ่อนแรง และความสามารถในการเคลื่อนไหวลดลง ซึ่งเป็นเหตุผลที่แพทย์ส่วนใหญ่แนะนำให้ผู้ป่วยออกกำลังกาย ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการรักษาโรคมะเร็งให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
ประโยชน์ของการออกกำลังกายในผู้ป่วยโรคมะเร็ง

การออกกำลังกายในผู้ป่วยโรคมะเร็งมีประโยชน์หลายประการ ได้แก่
ลดความอ่อนเพลียจากผลข้างเคียงของยาลดอาการซึมเศร้าและวิตกกังวลส่งเสริมการผ่อนคลายและปรับปรุงการนอนหลับเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวของร่างกายเสริมสร้างภูมิคุ้มกันเพิ่มความอยากอาหารเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะบวมน้ำเหลืองในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม

งานวิจัยหลายชิ้นชี้ให้เห็นว่าส่วนใหญ่การออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งมีความปลอดภัย และเป็นประโยชน์ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการรักษาโรคมะเร็ง นอกจากนี้การออกกำลังกายยังช่วยปรับปรุงคุณภาพชีวิต ทั้งทางร่างกายและจิตใจของผู้ป่วยให้ดีขึ้น อีกทั้งการออกกำลังกายยังช่วยให้ผู้ป่วยสามารถรับมือกับอาการผลข้างเคียงของการรักษาได้ดีขึ้น รวมถึงช่วยลดความเสี่ยงการเกิดมะเร็งชนิดใหม่ในอนาคต

ข้อแนะนำเบื้องต้นในการออกกำลังกาย
1. ผู้ป่วยโรคมะเร็งควรเลือกกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมการเคลื่อนไหว เนื่องจากจะช่วยทำให้ผู้ป่วย รู้สึกดีขึ้น เช่น การเข้าครัวหรือการพาสุนัขเดินเล่น
2. เลือกกิจกรรมหรือการออกกำลังกายที่เพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจ และการหายใจ เช่น การเดิน การปั่นจักรยานเบาๆ การเล่นโยคะ หรือการว่ายน้ำ
3.ควรออกกำลังกายสัปดาห์ละ 150 นาที หรือ 3-5 ครั้ง โดยเฉลี่ยวันละ 30-60 นาที
4.ระหว่างการรักษา แนะนำให้ผู้ป่วยแบ่งเวลาออกกำลังกายเป็นครั้งละ 5 – 10 นาที ทำอย่างสม่ำเสมอเพื่อเป็นการแทนการออกกำลังกายที่ใช้ระยะเวลาต่อเนื่องเป็นเวลานาน
5. ควรพักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อยวันละ 6 – 8 ชั่วโมง และดื่มน้ำในปริมาณที่เหมาะสม

เคล็ดลับสำหรับผู้ป่วยที่ไม่ชอบการออกกำลังกาย
1. เลือกประเภทการออกกำลังกายที่ตนเองชอบ เพื่อเพิ่มความสม่ำเสมอในการออกกำลังกาย แต่ควรสับเปลี่ยนชนิดการออกกำลังกายบ้างเป็นระยะ เพื่อไม่ให้รู้สึกเบื่อหน่าย
2. ฟังเพลงที่ชอบขณะออกกำลังกาย เพื่อเพิ่มความสนุก และทำให้มีความสุขกับการออกกำลังกายมากขึ้น
3. ออกกำลังกายร่วมกับเพื่อน เพื่อสร้างแรงจูงใจ อาจทำให้ออกกำลังกายได้สม่ำเสมอมากขึ้น
4. เลือกช่วงเวลาที่รู้สึกสดชื่นที่สุดของวันสำหรับการออกกำลังกายโดยเริ่มจากกิจกรรมการออกกำลังกายเบาๆ สั้นๆ ก่อนในช่วงแรก
5. จดบันทึกการออกกำลังกายในแต่ละวัน เพื่อเป็นการวางแผนการออกกำลังกายที่เหมาะสมที่สุด ซึ่งจะทำให้รู้สึกมีแรงจูงใจมากขึ้น เช่น ยกขาได้กี่ครั้ง เดินได้กี่นาทีและเป็นระยะทางเท่าไร

ข้อควรระวังในการออกกำลังกายในผู้ป่วยโรคมะเร็งหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายในผู้ป่วยที่มีไข้ ความดันต่ำ ภาวะซีดรุนแรง หอบเหนื่อยมาก หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ หรือเกล็ดเลือดต่ำมากควรปรึกษาแพทย์ก่อนออกกำลังกายในผู้ป่วยที่มีอายุมาก โรคกระดูกพรุน มะเร็งระยะลุกลามไปกระดูก ปัญหาเรื่องปวดข้อ มีโรคประจำตัวหลายโรค และความผิดปกติทางระบบประสาทหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายในที่สาธารณะหรือการว่ายน้ำ สำหรับผู้ป่วยที่มีระบบภูมิคุ้มกันต่ำ

การเข้าใจถึงประโยชน์และข้อจำกัดในการออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งเป็นสิ่งสำคัญการเริ่มต้นออกกำลังกายในชีวิตประจำวันด้วยวิธีที่ถูกต้อง ค่อยเป็นค่อยไป และสม่ำเสมอจะช่วยเสริมสร้างสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมาก หากพบปัญหาควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวเพื่อปรับแผนการการออกกำลังกายให้เหมาะสมและปลอดภัย

อ้างอิง
1. American Cancer Society. Physical Activity and the Person with Cancer. https://www.cancer.org/cancer/survivorship/be-healthy-after-treatment/physical-activity-and-the-cancer-patient.html. Accessed March 2022
2. Cancer Research UK. What are the benefits of exercise? .https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/causes-of-cancer/physical-activity-and-cancer/what-are-the-benefits-of-exercise. Accessed August 2023
3. สถานวิทยามะเร็งศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. เทคนิค ฟิตพิซิต มะเร็ง .https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=1513. Accessed September 2022.
4. ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. การออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็ง . https://sriphat.med.cmu.ac.th/th/knowledge-188. Accessed November 2023

TH-20202